“เพลงร้องบอกว่า ดอกโสนบานเช้า แต่จริงๆ แล้วบานตอนเย็นต่างหากแต่จะบานตอนไหน กินอร่อยเหมือนกัน”
เวลานั่งรถไปต่างจังหวัด ชอบดูดอกไม้ต้นไม้ข้างทางเพลินๆ ยิ่งในช่วงปลายฝนต้นหนาว สองข้างทางจะเห็นดอกโสนดอกเล็กๆ สีเหลืองสดใสอยู่ริมบึงน้ำเป็นระยะ มักจะเห็นคนมาเก็บเสมอ สมัยเด็กๆก็ได้แต่สงสัยว่า รสชาติดอกโสนเป็นอย่างไร ปัจจุบันดอกโสนมีวางขายตามซุปเปอร์มาเก็ตทำให้เราได้ซื้อมาลองทำทั้งของคาว ของหวานได้ตามสะดวกมากขึ้น
โสนจะออกดอกในช่วงปลายฤดูฝนประมาณเดือนกันยายน-ตุลาคมของทุกปี แต่เดี๋ยวนี้ได้ข่าวว่าดอกโสนมีขายทั้งปี เพราะเริ่มมีคนปลูกเพื่อเก็บดอกขายแล้ว ดอกโสน หรือ Sesbania flowers มีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Sesbania aculeate แต่มักจะรู้จักกันในนาม โสนหิน สีปรีหลา โสนกินดอก และ ผักฮองแฮง ต้นโสนมีหลายพันธุ์ในประเทศไทย แต่ดอกโสนที่นำมารับประทานจะเป็น โสนหินหรือโสนกินดอกมากกว่าสายพันธุ์อื่นโสนจัดว่าเป็นไม้สกุลเดียวกับแค ซึ่งจัดเป็นไม้ล้มลุกชนิดหนึ่ง พบในพื้นที่ที่มีน้ำขังสูงประมาณ 1-4 เมตร ใบเป็นใบประกอบมีใบย่อย 10-30 คู่ ใบสีเขียว รูปร่างรีและกลม ปลายใบมน ใบยาว ดอกเป็นดอกช่อกลีบดอกสีเหลือง แต่ละช่อมีดอกย่อย 5-12 ดอก ช่อดอกยาวประมาณ 10 ซม. บางครั้งกลีบนอกมีจุดกระสีน้ำตาล หรือสีม่วงแดง กระจายอยู่ทั่วไป ฝักผอมและยาว ฝักอ่อนสีเขียวเมื่อแก่ลายเป็นสีม่วงและสีน้ำตาล เมล็ดเล็กเรียงอยู่ภายในฝัก
การเก็บดอกโสนนั้น ถ้าเก็บขายจะเก็บตอนเช้ามืดเพื่อให้ได้ดอกตูมซึ่งจะได้ราคาดีกว่าดอกบานแล้ว แต่ถ้าแถวๆ บ้านมีต้นโสนที่ไม่มีเจ้าของ เชิญตามสบาย เก็บเช้า สาย บ่าย ก็ตามสะดวก ตอนเด็ดดอกโสนมาอาจจะมีก้านติดมาบ้าง เวลานำมาทำอาหารหรือขนม ให้เด็ดก้านออก ล้างน้ำให้สะอาด ก่อนสะเด็ดน้ำพร้อมเอาไปประกอบอาหารดอกโสนจะมีกลิ่นหอมเฉพาะตัว โดยเฉพาะอย่างยิ่งดอกโสนที่เก็บจากต้นที่แช่อยู่ในน้ำ ดังนั้นแนะนำว่าให้เก็บดอกโสนที่ขึ้นตามธรรมชาติในบึงมาประกอบอาหารจะดีกว่าไปซื้อมารับประทาน (เพื่อหลีกเลี่ยงยาฆ่าแมลงด้วย) รสชาติของดอกโสนจะออกหวานเล็กน้อย ดังนั้นเหมาะสำหรับนำมาประกอบอาหารได้หลายวิธี
ดอกโสนสามารถนำมาทำอาหารอะไรได้บ้าง
- ใช้เป็นสีธรรมชาติ เนื่องจากดอกโสนมีสารให้สีเหลืองที่เรียกว่า คาร์โรทีนอยด์ ซึ่งสามารถนำมาผสมอาหารหรือขนมได้ แต่ควรนำดอกโสนมาบดให้ละเอียดก่อนนำไปผสมส่วนผสมอื่นๆ
- กินสดคู่กับน้ำพริกแบบต่างๆ ทำยำ หรือประกอบอาหารได้หลายวิธี เช่น ดอกโสนผัดน้ำมัน ดอกโสนชุบแป้งทอดกรอบๆ กินกับขนมจีนน้ำพริก ใส่แกงส้มเป็นแกงส้มดอกโสน ดอกโสนผัดไข่ เป็นต้น
- ทำขนมหวาน เช่น ขนมดอกโสน ขนมพื้นบ้านที่นำดอกโสนที่ล้างทำความสะอาดแล้วไปคลุกกับแป้งแล้วนำไปนึ่งให้สุก
- ทำชาดอกโสน โดยการนำดอกโสนมาตากแห้งหรืออบแห้ง ก่อนนำมาชงกับน้ำร้อนดื่มเป็นชาสมุนไพร
- นำมาดองเก็บเอาไว้กินนานๆ ด้วยน้ำเกลือผสมกับน้ำตาลและน้ำซาวข้าว จะได้ดอกโสนที่มีรสชาติออกเปรี้ยวๆ เล็กน้อย
แต่วิธีการนำดอกโสนมาประกอบอาหารที่นิยมมากที่สุด คงไม่พ้นการนำมากินคู่กับน้ำพริกนั่นเอง
